Jak mierzyć jakość eksploatacji pojazdów – punktacja tras i operatorów w SignatiGPS

Po co w ogóle punktacja?

Zarządzanie flotą to nie tylko wiedza o tym, gdzie są pojazdy. To przede wszystkim odpowiedź na pytanie: czy są używane właściwie?

Niektórzy kierowcy jeżdżą spokojnie, dbają o sprzęt i o niskie zużycie paliwa. Inni – gwałtownie hamują, mocno wciskają gaz, przekraczają prędkość i nie dają silnikowi się rozgrzać. Na pierwszy rzut oka trudno to ocenić, szczególnie gdy w flocie jest kilkanaście czy kilkadziesiąt pojazdów.

Właśnie dlatego SignatiGPS automatycznie przyznaje punktację każdej trasie – prostą skalę od 0 do 10, gdzie 10 oznacza jazdę bez zastrzeżeń, a wyniki poniżej 7 sygnalizują, że coś wymaga uwagi.

Nie trzeba nic konfigurować ani ręcznie analizować danych. System robi to sam, w czasie rzeczywistym, dla każdego przejazdu.

Co obniża punktację samochodu?

Dla samochodów osobowych, dostawczych i ciężarowych system analizuje każdą trasę pod kątem zachowań, które przyśpieszają zużycie pojazdu i zwiększają ryzyko wypadku:

• Przekraczanie prędkości – im dłużej i o ile powyżej limitu, tym wyższa kara; dla każdego pojazdu można indywidualnie ustawić obowiązujący go limit
• Jazda na wysokich obrotach – obciążenie silnika powyżej optymalnego zakresu
• Mocne wciskanie gazu – agresywny styl jazdy przekładający się na spalanie i zużycie napędu
• Obciążanie zimnego silnika – wysoka praca silnika zanim osiągnie temperaturę roboczą
• Gwałtowne przyspieszenia, hamowania i ostro pokonywane zakręty – zdarzenia rejestrowane automatycznie przez akcelerometr

Każde z tych zachowań odejmuje punkty od maksimum. Wynik końcowy nie spada poniżej zera.

Prędkość, obroty i gaz – trzy niezależne czynniki

Ważna rzecz, której nie widać na pierwszy rzut oka: prędkość, obroty silnika i pozycja przepustnicy są oceniane osobno i niezależnie. System nie patrzy na „agresywną jazdę” jako jedno zjawisko.

Oznacza to w praktyce, że:

• Kierowca jadący 170 km/h spokojnie na wysokim biegu dostanie karę wyłącznie za prędkość – obroty i gaz mogą być w normie
• Kierowca jadący 50 km/h po mieście na trzecim biegu, z głęboko wciśniętą przepustnicą i wysokimi obrotami, dostanie karę za obroty i gaz – mimo że formalnie nie przekracza żadnego limitu

Dzięki temu system wyłapuje zarówno kierowcę, który się spieszy, jak i takiego, który forsuje napęd – nawet jeśli jedzie wolno.

Pojazdy elektryczne (EV) – osobna logika oceny

Samochody elektryczne to coraz częstsza część flot firmowych. Nie mają silnika spalinowego, więc ocenianie ich przez pryzmat obrotów czy temperatury oleju nie ma sensu. SignatiGPS automatycznie rozpoznaje, czy dany pojazd jest elektryczny, i w takim przypadku przełącza się na inny zestaw kryteriów oceny.

Co jest oceniane inaczej?

W pojeździe spalinowym sygnałem agresywnej jazdy są wysokie obroty silnika i głęboko wciśnięty pedał gazu. W EV odpowiednikiem jest intensywność poboru mocy z akumulatora – im gwałtowniej kierowca żąda mocy, tym większy chwilowy prąd przepływa przez ogniwa, co skraca ich żywotność i obniża zasięg.

Punktację elektryka obniżają:

• Gwałtowne i intensywne przyspieszenia – krótkie, ale silne udary obciążające baterię i układ napędowy; rejestrowane zarówno na podstawie telemetrii pojazdu, jak i danych z akcelerometru
• Długotrwała jazda z maksymalną mocą – ciągłe operowanie w górnym zakresie dostępnej mocy, szczególnie szkodliwe przy niskim poziomie naładowania lub ekstremalnych temperaturach
• Temperatura baterii poza bezpiecznym zakresem – ogniwa litowe tracą pojemność i żywotność zarówno przy przegrzaniu (powyżej ok. 45°C), jak i przy intensywnej jeździe w silnym mrozie (poniżej 0°C). System mierzy, ile czasu bateria spędziła poza strefą optymalną
• Przekroczenia prędkości – jak w każdym pojeździe, czas i skala przekroczenia wpływają proporcjonalnie na wynik

Czego nie ocenia się u elektryków?

Znikają kary typowe dla aut spalinowych: nie ma oceny za wysokie obroty silnika, nie ma kary za obciążanie zimnego silnika (bo silnika elektrycznego nie trzeba „rozgrzewać”), nie ma analizy pozycji pedału gazu jako samodzielnego wskaźnika.

Co to oznacza dla zarządzającego flotą EV?

Wynik punktowy elektryków jest bezpośrednio porównywalny z wynikami pojazdów spalinowych – skala 0–10 pozostaje ta sama. Ale interpretacja jest inna: niski wynik w flocie elektrycznej oznacza przede wszystkim styl jazdy skracający żywotność baterii i zwiększający koszty ładowania, a nie zużycie mechaniczne. To ważna różnica w planowaniu serwisu i rozliczaniu kierowców.

Zestawienia roczne z podziałem na miesiące

Osobny model dla wózków widłowych i urządzeń transportu wewnętrznego (UTB)

Wózki widłowe, ciągniki magazynowe i inne UTB pracują zupełnie inaczej niż samochody.
Nie jeżdżą po drogach, często stoją na biegu jałowym, a ich operatorzy zmieniają się zmianowo.

Dla tej grupy pojazdów SignatiGPS korzysta z osobnego modułu MHE Fleet i osobnego algorytmu oceny, dostosowanego do realiów pracy w magazynie czy na hali produkcyjnej.

Dane dostępne są w trzech zakładkach:

• sumarycznie
• dla pojedynczego obiektu (np. wózka czy koparki)
• dla poszczególnych operatorów

Punktacja operatora wózka obniżana jest za:

• Zdarzenia kolizyjne – wykryte przez czujniki uderzenia, silnie wpływają na wynik
• Długi czas pracy na biegu jałowym – silnik jest uruchomiony, a pojazd stoi – to czysty koszt bez pracy
• Przekraczanie dozwolonej prędkości – wewnętrzne limity dla stref magazynowych (automatycznie, ale można ustawić maksymalną prędkość dla każdego obiektu indywidualnie)
• Obciążanie zimnego silnika – te same zasady co dla samochodów
• Praca na wysokich obrotach – nadmierne forsowanie maszyny

Tutaj „dobry wynik” nie oznacza „sportowej” czy „ekonomicznej jazdy drogowej” – oznacza kulturę użytkowania maszyny: spokojną, bezpieczną, bez niepotrzebnych udarów i przestojów.

Gdzie można zobaczyć punktację?

Wyniki są dostępne w kilku miejscach w systemie:

Na poziomie trasy – każdy przejazd dłuższy niż kilometr ma przypisaną ocenę. Można natychmiast zobaczyć, która trasa była problematyczna i dlaczego.

Na poziomie dnia i miesiąca – dzienny wynik pojazdu to średnia wszystkich tras, ważona przejechanym dystansem. Dłuższe przejazdy mają większy wpływ na wynik niż krótkie. Krótka trasa przez miasto z jednym gwałtownym hamowaniem nie „zatopi” całego dnia, który w większości składał się ze spokojnych przejazdów.

Na poziomie całej floty – wykresy pokazują najlepiej i najgorzej oceniane pojazdy w danym okresie. Jedno spojrzenie wystarcza, żeby wiedzieć, gdzie skierować uwagę.

Na poziomie kierowcy – jeżeli pojazdy wyposażone są w czytniki kart lub identyfikatory kierowców, punktacja przypisywana jest konkretnej osobie. Można wtedy porównać wyniki tego samego kierowcy w różnych pojazdach albo różnych kierowców w tym samym samochodzie. To pozwala oddzielić problem operatora od problemu maszyny.

Jak porównywać wyniki między pojazdami?

Punktacja najlepiej sprawdza się tam, gdzie warunki pracy są podobne. Najłatwiej i najwartościowiej jest porównywać:

• kilku kierowców jeżdżących tym samym pojazdem – ten sam sprzęt, ta sama trasa, różne wyniki = różnica w stylu jazdy
• tego samego kierowcę w czasie – czy po rozmowie lub szkoleniu wyniki się poprawiły?
• pojazdy tego samego typu w podobnych warunkach – np. trzy identyczne wózki na tej samej hali

Zestawianie ze sobą zupełnie różnych pojazdów – na przykład wózka widłowego, auta osobowego i ciężarówki – ma ograniczoną wartość. Inne masy, inne charakterystyki, inne warunki pracy przekładają się na inne wartości telemetryczne. Dlatego właśnie dla wózków i UTB przygotowaliśmy osobny moduł z własnym algorytmem.

Trend ważniejszy niż pojedynczy wynik

Żaden automatyczny system nie jest idealny. Pojedyncza trasa może dostać niższy wynik z powodów niezależnych od kierowcy – zły stan drogi, awaryjna sytuacja, jednorazowe odchylenie w danych z czujnika.

Dlatego warto patrzeć przede wszystkim na powtarzający się trend: jeśli dany kierowca lub pojazd systematycznie wypada gorzej niż reszta przez kilka tygodni, to sygnał wart uwagi. Doświadczenia naszych klientów potwierdzają, że długoterminowa punktacja „z grubsza” zgadza się ze stanem faktycznym – i daje solidną podstawę do rozmowy.

Co to daje w praktyce?

Dla floty samochodowej:

• Szybka identyfikacja kierowców eksploatujących pojazdy w sposób zwiększający koszty
• Mniejsze zużycie opon, hamulców i podzespołów napędu
• Niższe spalanie lub zużycie energii w pojazdach elektrycznych
• Konkretna podstawa do rozmów coachingowych i szkoleń
• Możliwość powiązania stylu jazdy z kosztami eksploatacji

Dla floty wózków i UTB:

• Wykrycie operatorów generujących największe ryzyko kolizji i uszkodzeń
• Redukcja czasu pracy na jałowym biegu – realny wpływ na koszty paliwa lub energii
• Lepsze planowanie serwisu na podstawie rzeczywistej kultury eksploatacji
• Ranking operatorów zmianowych – obiektywne dane zamiast subiektywnych ocen
• Narzędzie do rozliczania i motywowania personelu

Krótko: jak to działa od środka?

System co kilka sekund odbiera dane telemetryczne z pojazdu. Po zakończeniu trasy lub sesji pracy automatycznie wyliczany jest wynik – zaczynając od maksimum i odejmując punkty za każde zarejestrowane zachowanie odbiegające od normy.

SignatiGPS zbiera te wyniki i buduje z nich rankingi, trendy i historię – per pojazd, per kierowca, per flota. Dane są dostępne w przedziale 7, 14, 30 i 90 dni.

Nie ma progów do ustawiania, nie ma potrzeby konfiguracji. System działa automatycznie od chwili uruchomienia.

Dla kogo to rozwiązanie?

Dla każdego, kto chce wiedzieć nie tylko gdzie jeżdżą jego pojazdy, ale też jak są użytkowane – i chce mieć tę wiedzę bez konieczności ręcznej analizy setek tras.

Punktacja w SignatiGPS to narzędzie dla kierowników flot, szefów logistyki, właścicieli firm transportowych i kierowników magazynów, którzy chcą zarządzać sprzętem w oparciu o dane, a nie przeczucia.

Chcesz zobaczyć, jak punktacja działa na Twojej flocie?
Skontaktuj się z nami, pokażemy co sprawdza się u naszych obecnych klientów.

Piotr Fuz